Το Olympic 40, Ελληνικής παραγωγής, που επωλείτο ευρέως στην Αγγλία στα μέσα της δεκαετίας '90.


Πτήση με Μοντέλο "Τριών Αξόνων"

(τετρακάναλο μοντέλο)


Το μοντέλο "τριών αξόνων" (τετρακάναλο)

Το μοντέλο με πηδάλια κλίσης, που ελέγχονται και οι τρείς άξονες χρειάζεται ένα ακόμη κανάλι, και το λέμε τετρακάναλο. (Στην πράξη μπορεί να χρησιμοποιηθούν δύο σέρβο και χωριστά κανάλια για κάθε ένα πηδάλιο κλίσης, οπότε αν και στην πράξη δεν διαφοροποιείται η τεχνική πτήσης, το μοντέλο αυτό θα λέγεται πεντακάναλο).

Γενικά το 4-κάναλο έχει περισσότερα σημεία γα να πάει κάτι στραβά.

  • Είναι βαρύτερο και ακριβότερο γιατί θέλει ένα ακόμα σέρβο και μεγαλύτερη μηχανή. Η κατασκευή είναι δυσκολότερη και παίρνει περισσότερο χρόνο.
  • Εχει αναγκαστικά μικρότερη δίεδρο και συνήθως ημισυμμετρική αεροτομή. Μικρότερη δίεδρος σημαίνει μειωμένη ευστάθεια προς τον διαμήκη άξονα. Η ημισυμμετρική αεροτομή σημαίνει μεγαλύτερη ταχύτητα, μεγαλύτερο βαθμό καθόδου.
  • Αν έχει και μικρότερη γωνία πρόσπτωσης τότε θα έχει και μικρότερη ευστάθεια ως προς τον εγκάρσιο άξονα άρα θα θέλει πιο συχνές διορθώσεις με το πηδάλιο ανόδου καθόδου ιδίως στις στροφές.
  • Με δύο πρόσθετα πηδάλια (τα ailerons είναι δύο) το αντιστάθμισα για ευθεία και οριζόντια πτήση είναι δυσκολώτερο.
Εστω κι αν είναι "εκπαιδευτικό", το τετρακάναλο ζητάει συχνότερη επέμβαση από τον χεριστή για να εκτελεί τις ίδιες ή πιο προχωρημένες ασκήσεις. Προορίζεται για το δεύτερο στάδιο εκπαίδευσης.

Η τεχνική της στροφής με πηδάλια κλίσης

Οταν το μοντέλο έχει πολύ μικρή δίεδρο, για να γεννηθεί η απαραίτητη κεντρομόλος δύναμη που θα στρίψει το μοντέλο, αυτό πρέπει πρώτα να πάρει κλίση σε σχέση με το κέντρο της επιθυμητής στροφής.

Για να κάνεις μια ορθόδοξη στροφή στο ίδιο ύψος, κίνησε το στικ των πηδαλίων κλίσης για λίγο προς το μέρος της επιθυμητής στροφής και αμέσως επανάφερέ τα στο κέντρο. Το μοντέλο θα πάρει μεν μια κλίση αλλά δεν θα αρχίσει και να στρίβει όπως ο Τηλέμαχος. Πρέπει να έλξεις από νωρίς -σχεδόν μαζί- το πηδάλιο ανόδου καθόδου.

Η στροφή γίνεται με την συνδυασμένη κίνηση των δύο πηδαλίων. Αν δεν έλξεις το πηδάλιο ανόδου καθόδου, όχι μόνο δεν θα μπει στην στροφή, αλλά θα ρίξει την μύτη.

Το πόσο θα τραβήξεις το πηδάλιο ανόδου/καθόδου στην διάρκεια της στροφής, εξαρτάται από το μοντέλο, την ταχύτητα, την δίεδρο, και το κέντρο βάρους του.

Αλλά κυρίως εξαρτάται από την ακτίνα της επιθυμητής στροφής, δηλαδή από την κλίση που θα του δώσουμε για να εκτελέσει την επιθυμητή στροφή. Για ανοιχτές στροφές (μεγάλης ακτίνας) η αναγκαία κλίση είναι μικρή και η συμμετοχή του πηδάλιου ανόδου καθόδου επίσης μικρή. Οσο πιό σφιχτή πρέπει να γίνει η στροφή (σε μικρότερη ακτίνα) τόσο μεγαλύτερη πρέπει να είναι η κλίση που θα του δώσουμε. Τότε για να μη χάσει ύψος πρέπει να τραβήξουμε περισσότερο το πηδάλιο ανόδου/καθόδου.

Η εκπαίδευση λοιπόν με ένα τετρακάναλο δεν αφορά μόνο την εκμάθηση "προς πιά μεριά θα δώσεις σήμα για να στρίψει" αλλά τον συντονισμό δύο εντολών στη σωστή φορά, μέγεθος και χρονική διάρκεια που αν δεν είναι ακριβώς όπως απαιτείται το μοντέλο είτε θα ανέρχεται είτε θα κατέρχεται (και πιθανόν σε σπειροειδή βύθιση).

Οι διορθώσεις στην στροφή

Λίγα μοντέλα είναι σχεδιασμένα τόσο καλά που αφού πάρουν κλίση και αρχίσουν την στροφή να την διατηρούν μόνο με την συμβολή του πηδάλιου ανόδου καθόδου. Τα περισσότερα θέλουν ταυτόχρονη διόρθωση και με τα πηδάλια κλίσης.

Αν το μοντέλο υπερστρέφει (δηλαδή σε αριστερή στροφή έχει την τάση να ρολλάρει προς τα αριστερά) θα πρέπει να δίνεις αντίθετο σήμα στα πηδάλια κλίσης σε όλη τη διάρκεια της στροφής.

Αν το μοντέλο υποστρέφει (δηλαδή έχει την τάση να μειώσει την κλίση και να βγεί από την στροφή) θα πρέπει να δίνεις εντολή στα πηδάλια κλίσης προς την φορά της στροφής όσο χρειάζεται για να διατηρεί την κλίση.

Η έξοδος από τη στροφή

Για να βγείς από την στροφή πρέπει να δώσεις αντίθετο σήμα στα πηδάλια κλίσης πριν φθάσεις στο σημείο εξόδου και παράλληλα να ελαττώνεις βαθμηδόν την εκτροπή του πηδάλιου ανόδου καθόδου. Στην έξοδο και τα δύο πηδάλια πρέπει να είναι στο ουδέτερο σημείο τους.

Το φαινόμενο της αντίθετης εκτροπής και η ανάγκη διαφορικής κίνησης των πηδάλιων κλίσης

Για τους λόγους που εξηγούμε λεπτομερώς στο κεφάλαιο αντίθετη εκτροπή - adverse yaw, όταν δίνουμε εντολή να εκτραπούν τα πηδάλια κλίσης προς την μία πλευρά, η μύτη εκτρέπεται προς την άλλη. Αυτό το φαινόμενο είναι πολύ πιό έντονο στα εκπαιδευτικά μοντέλα με αεροτομή που είναι επίπεδη στην κάτω επιφάνεια.

Ο αρχάριος δεν μπορεί να αντιληφθεί αμέσως αυτό το πρόβλημα, πόσο μάλλον να μπορέσει να εφαρμόσει στο μοντέλο του την σωστή συνδεσμολογία των ντηζών για να το απαλείψει.

Κάθε απόπειρα στροφής ενός τέτοιου μοντέλου καταλήγει σε βύθιση. Δίνοντας σήμα στα πηδάλια κλίσης το φτερό παίρνει μεν την κλίση, αλλά η μύτη φεύγει προς την άλλη κατεύθυνση και δεν μπαίνει σωστά στη στροφή. Νομίζοντας ότι η κλίση δεν ήταν αρκετή δίνεις κι άλλη κλίση, οπότε κάποια στιγμή το μοντέλο βρίσκεται με τα φτερά κατακόρυφα (στην κόψη του ξυραφιού όπως λέμε) και πέφτει απότομα προς τα κάτω.

Το φαινόμενο γίνεται επίσης αντιληπτό όταν χρειαστεί να κινήσεις το τριμ των πηδαλίων κλίσης π.χ. προς τα δεξιά για να αντισταθμίσεις μία αριστερή εκτροπή. Θα διαπιστώσεις ότι όσο δεξιά και να τριμάρεις, η μύτη του μοντέλου θα στρίβει προς τα αριστερά και η αριστερή εκτροπή θα παραμένει.

Φυσικά όσο υπάρχει αυτή η ασυμμετρία τo ολόκληρο ρολλ γίνεται σε ελικοειδή τροχιά (barell roll).

Για να απαλειφθεί αυτό το φαινόμενο πρέπει να ρυθμίσουμε τα δύο πηδάλια να κάνουν διαφορική (ασύμμετρη) κίνηση - αυτό που ανεβαίνει περισσότερη από αυτό που κατεβαίνει.

Ποιό "λάθος" κυκλοφορεί ευρέως;

Σήμερα είναι μόδα τα εκπαιδευτικά υψηλοπτέρυγα με όλα τα χαρακτηριστικά ενός αργού και σταθερού μοντέλου, κυρίως με ικανή δίεδρο, να έχουν και πηδάλια κλίσης. Είναι μία λύση marketing της βιομηχανίας ειδών αερομοντελισμού. Τι να προσφέρουν τα πηδάλια κλίσης όταν υπάρχει μεγάλη δίεδρος ή η αεροτομή είναι επίπεδη στο κάτω μέρος; Τίποτα.

Αντίθετα το φαινόμενο adverse yaw είναι υπερβολικά έκδηλο και ενοχλητικό.

Πολλοί αναγκάζονται να βάλουν ηλεκτρονική μίξη στα πηδάλια, ώστε μαζί με την εκτροπή των πηδαλίων κλίσης να εκτρέπεται και το πηδάλιο διεύθυνσης. Ετσι επιτυχγάνουν δύο πράγματα: αφ' ενός αντισταθμίζουν το adverse yaw και αφ' ετέρου αφού υπάρχει μεγάλη δίεδρος στρίβουν με το πηδάλιο διεύθυνσης μειώνοντας την ανάγκη εκτροπής των πηδάλιων κλίσης.

Μα αφού λοιπόν χρειάζονται και χρησιμοποιούν το πηδάλιο διεύθυνσης, γιατί έβαλαν τα πηδάλια κλίσης;

Μη μπείς στον κόπο να εφεύρεις ξανά τον τροχό.

Μοντέλο που έχει σχεδιαστεί με πηδάλια κλίσης δεν είναι σωστό να φτιαχτεί χωρίς αυτά, ή να τα ακινητοποιήσεις αρχικά με σκοπό να τα χρησιμοποιήσεις όταν προχωρήσεις. Και αντίστροφα σε μοντέλα που έχουν σχεδιαστεί μόνο για 3 κανάλια δεν είναι σωστό να βάλεις πηδάλια κλίσης χωρίς να ξανασχεδιαστεί όλο το φτερό από την αρχή.

Από το τρικάναλο στο τετρακάναλο

Σε ακολουθία όσων προαναφέραμε, προτείνουμε όταν περάσεις από το τρικάναλο στο τετρακάναλο μοντέλο να κάνεις και πάλι λίγες ώρες συγκυβέρνηση με κάποιον εκπαιδευτή.


 

Πρώτη σελίδα/Home Περιεχόμενα