Εστρωσε;


Το στρώσιμο των κινητήρων

Μέρος Α΄


Μέρος Β΄

[ Τύποι κινητήρων ] - [ Τα μέρη των κινητήρων ] - [ Αρχή λειτουργίας ] - [ Ο κυβισμός ] - [ Η εκκίνηση ] - [ Κινητήρες ABC ] - [ Το καρμπυρατέρ ] - [ Σιγαστήρες ] - [ Συντονιζόμενες εξατμίσεις ] - [ Ροπή και Ισχύς ] - [ Φροντίδα - Συντήρηση ] - [ Βάσεις ] - [ Ψύξη ] - [ Δεξαμενές υγρών καυσίμων ] - [ Το μπουζί πυράκτωσης ] - [ Καύσιμα ] - [ Η έλικα ]

Μια τυπική μέρα στο μοντελοδρόμιο

Ο κινητήρας παίρνει μπροστά για πρώτη φορά. Οι στατιστικές λένε ότι θα κάψει μία-δύο δεξαμενές πριν την απογείωση. Ρύθμιση στο φουλ, λίγο γρήγορο το ρελαντί, απογείωση. Ξαφνικά ... σιγή ... ο κινητήρας έχει σβήσει, και αναλαμβάνει η τύχη.
Αμέσως συγκαλείται το άτυπο συμβούλιο των ειδικών:
  • θέλει κι' άλλο νίτρο ...
  • βάλε πιό θερμό μπουζί ...
  • αυτή η προπέλα δεν τραβάει ...
  • μήπως έφυγε η πίεση ...
  • μάλλον σκουπιδάκι θα είναι ...
  • θα σφήνωσε ο βοσκός ...
  • άνοιξε λίγο την βελόνα ...
  • αυτός ο "κινητήρας" είναι σκέτη αποτυχία...
Ολα αυτοί οι παράγοντες και πολλοί ακόμα, μπορεί να είναι υπεύθυνοι για το σβήσιμο. Αλλά, κανείς δεν ρωτάει:

- Πόσο χρόνο λειτουργίας είχε ο κινητήρας πριν την πρώτη απογείωση;

Τα περισσότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν με τους καινούργιους κινητήρες, νέοι και παλιοί αερομοντελιστές, προέρχονται από ελλειπή χρόνο λειτουργίας στο έδαφος, ή από συγκεκριμένες ενέργειες που τον καταστρέφουν πριν την ώρα του.
Δεν θα αποκλείουμε την δυνατότητα να στρώσει ο κινητήρας απ' ευθείας στον αέρα, αφού το έχουμε κάνει και εμείς σε περιπτώσεις βιασύνης, αλλά συμφέρει να είναι πολύ κοντά στο 100% της αξιοπιστίας του πριν την απογείωση.

Τι είναι το "στρώσιμο";

Στρώσιμο είναι η διαδικασία της αρχικής λειτουργίας ενός κινητήρα, ώστε από ένα συναρμολογημένο σωρό μετάλλων να μεταβληθεί σε ένα αποδοτικό λειτουργούν σύνολο.
Με άλλα λόγια στην αρχή της ζωής του, ο κινητήρας πρέπει να λειτουργήσει κάτω από ειδικές συνθήκες με σκοπό να αποφευχθεί η καταστροφή ορισμένων ζωτικών στοιχείων του, μέχρις ότου έρθουν σε ιδανική κατάσταση λειτουργίας.

Ποιοί είναι οι στόχοι μου στο στρώσιμο;

Στον αμεταχείριστο κινητήρα οι επιφάνειες των ζωτικών στοιχείων του, μπορεί να φαίνονται λείες, στην πραγματικότητα όμως είναι ανώμαλες σαν βουνά και κοιλάδες. Αγριες επιφάνειες σημαίνει αυξημένες τριβές, αύξηση της θερμοκρασίας, μεγαλύτερη διαστολή, ακόμα μεγαλύτερες τριβές, κ.ο.κ.

Παράλληλα τα διάφορα μέρη του κινητήρα, ιδίως το έμβολο, διαστέλλονται μόλις ζεσταθούν αλλά δεν συστέλλονται το ίδιο ότων κρυώσουν. Αυτό το απειροελάχιστο ξεχείλωμα, που μειώνει τις ανοχές και αυξάνει τις τριβές, συμβαίνει μόνο στα πρώτα δουλέματα, όσο αυξάνεται και το επίπεδο της θερμοκρασίας λειτουργίας.

Αρα οι στόχοι είναι:

  • Να σταθεροποιηθούν τα μόρια των μετάλλων σε μία τελική θέση για να διαστέλλονται και να συστέλλονται ομοιόμορφα (θερμική κατεργασία).
  • Να λειανθούν οι επιφάνειες και να έρθουν οι ανοχές στα όρια των προδιαγραφών (μηχανική κατεργασία).

Πως θα οργανώσω το στρώσιμο;

Το στρώσιμο συνήθως γίνεται σε ανοιχτό χώρο, μακρυά από άτομα που θα ενοχλήσει ο δυνατός ήχος. Δεν αποκλείεται όμως να γίνει σε κλειστό χώρο αν εξασφαλισθεί καλός εξαερισμός απ' ευθείας πίσω από την εξάτμιση, και προστασία της ακοής όλων των παρόντων με ωτοασπίδες.

Ολα τα συγγράμματα συνιστούν να στρώσεις τον κινητήρα σε μιά βάση, στερεωμένη καλά σε ένα παλιό τραπέζι ή πάγκο, ψηλά από το έδαφος για να μη ρουφάει σκόνη. Σύνδεσε την δεξαμενή όσο πιό κοντά μπορείς αλλά μη την γεμίσεις ψηλότερα από το επίπεδο της βελόνας για να αποφύγεις το μπούκωμα, ή ακόμα χειρότερα το "υδραυλικό κλείδωμα".

Ο κυριώτερος λόγος που συνιστάται να γίνει το στρώσιμο στον πάγκο, είναι η δυνατότητα της παρακολούθησης όλων των παραγόντων που μπορούν να πτωχύνουν το μίγμα (κακή ρύθμιση βελόνας, χαμηλή στάθμη καύσιμου, σκουπιδάκι, τρύπα στο σωληνάκι, αφρισμός κ.α.) για να προλάβεις να διακόψεις αμέσως την λειτουργία πριν ο κινητήρας πάθει ζημιά.
Αυτό φυσικά είναι αδύνατο αν το μοντέλο που θα βάλεις τον κινητήρα είναι control-line.

Οι άλλοι λόγοι είναι ότι η αποδιδόμενη ισχύ του κινητήρα, και η απόδοση της μικρότερης έλικας, δεν θα επιτρέπουν την απόκτηση σωστής ταχύτητας για πτήση, πλεόν του ότι χωρίς εξάτμιση η σταθεροποίηση των στροφών και του ρελαντί θα είναι προβληματική.

Η κλασσική βάση στρωσίματος από κόντρα πλακέ πάχους 8-10 χιλιοστών. Το μειονέκτημά της είναι ότι η δεξαμενή βρίσκεται ψηλά, και αν γεμίσει πάνω από το ύψος του καρμπυρατέρ, ο κινητήρας θα μπουκώνει πριν την εκκίνηση.

Μπορείς να συνδέσεις το μπράτσο του σύνθετου καρμπυρατέρ με μιά χειροκίνητη ντήζα για να αυξομειώνεις τις στροφές και να ρυθμίσεις το ρελαντί. Αν όμως δεν βάλεις ντήζα, βίδωσε την βίδα που ελέγχει την διαδρομή να μείνει το βαρελάκι ανοιχτό (αυτό δεν αφορά τους κινητήρες control-line με απλό χωνί).

Υπάρχουν ειδικές βάσεις για το στρώσιμο από ξύλο ή αλουμίνιο, που δέχονται πολλά μεγέθη κινητήρων χωρίς ανάγκη μετατροπής. Εχουν υποδοχή για τη δεξαμενή, ρυθμιζόμενου ύψους.

Προσοχή: Ποτέ μην σφίξεις τον κινητήρα απ' ευθείας επάνω σε μέγγενη για να τον λειτουργήσεις.

Μπορείς επίσης, αντί για την ειδική βάση, να στρώσεις τον κινητήρα όπως είναι βιδωμένος στο μοντέλο. Σαν πρόσθετες ενέργειες άπλωσε στο έδαφος ένα πλαστικό χαλάκι για να μη ρουφάει το χώμα, αφαίρεσε το cowl (το μέρος του μοντέλου που καλύπτει τον κινητήρα, αν υπάρχει) για να ψύχεται σωστά και τέλος για την ασφάλειά σου να κρατάει το μοντέλο ένας βοηθός.

Μη ξεχνάς τις επικίνδυνες περιοχές που μπορεί να πεταχτεί κάποιο κομμάτι ή όλη η έλικα αν ξεβιδωθεί (συνηθισμένο στο στρώσιμο που ο κινητήρας μπουκώνει πολύ). Κάθησε σε ασφαλές σημείο.

Τι πρέπει να προσέξω;

Ο μεγαλύτερος εχθρός των κινητήρων είναι η υπερθέρμανση. Για τον καινούργιο κινητήρα υπερθέρμανση νοείται κάθε αύξηση της θερμοκρασίας πάνω από το επίπεδο που θα έπρεπε να δουλεύει στην εξέλιξη του στρωσίματός του.

Αν λοιπόν η θερμοκρασία αυξηθεί πολύ, θα ξεκινήσει ο φαύλος κύκλος "διαστολή - τριβή - θερμότητα - διαστολή" και κάποτε το στρώμα του λιπαντικού θα σπάσει. Τα μέταλλα ίσως χαραχθούν χωρίς να αποκλειστεί και η μόνιμη παραμόρφωση των μετάλλων. Αυτός ο κινητήρας θεωρείται πλέον "καμμένος".

Για να πετύχεις τους στόχους σου πρέπει να ελέγχεις την θερμοκρασία λειτουργίας και να επιτρέψεις (να επιβάλεις) την σταδιακή άνοδό της μέχρι τις πραγματικές συνθήκες της πτήσης. Τα βουνά θα προλάβουν να καθίσουν οι ανοχές θα διευρυνθούν και τα μέταλλα θα οριστικοποιήσουν τον κύκλο διαστολής και συστολής τους.

Το στρώσιμο θεωρείται το τελευταίο στάδιο της κατασκευής του κινητήρα, μόνο που ο κατασκευαστής το αφήνει σε σένα. Από αυτό εξαρτάται η ζωή και η απόδοσή του.

Πως θα αποφύγω την υπερθέρμανση;

Η θερμοκρασία λειτουργίας εξαρτάται από το ισοζύγιο της παραγόμενης θερμότητας (καύση, συμπίεση, τριβές) και της απαγόμενης (καύσιμο, λάδι, αέρας). Δεν μένει λοιπόν παρά να πάρεις μέτρα για να μειώσεις το ποσόν της πρώτης και να αυξήσεις το ποσό της δεύτερης.

A' : να χρησιμοποιήσεις καύσιμο με το ελάχιστο απαραίτητο νιτρομεθάνιο και το μεγαλύτερο δυνατόν ποσοστό λιπαντικού.

Β' : να αφαιρέσεις τον σιγαστήρα ή την πίπα. Οι σιγαστήρες που έχουν οι κινητήρες μας περιορίζουν την ελευθερία εξόδου των πολύ θερμών αερίων κι΄ αυτό έχει σαν παρενέργεια την αύξηση της θερμοκρασίας λειτουργίας. Εξυπακούεται ότι χωρίς σιγαστήρα το στρώσιμο θα γίνει μακρυά από γείτονες και συναδέλφους.

Γ' : να ελαττώσεις το φορτίο λειτουργίας βιδώνοντας μιά μικρότερη έλικα. Η μεγάλη έλικα κουράζει τον κινητήρα. Είναι σαν να οδηγείς ένα αυτοκίνητο στην ανηφόρα με τετάρτη ταχύτητα. Οι μεγαλύτερες πιέσεις στον θάλαμο (και η μεγαλύτερη θερμοκρασία) εμφανίζονται στις χαμηλές στροφές. Αντίθετα με μικρότερη έλικα θα πιάσει τις επιθυμητές στροφές χωρίς κίνδυνο να υπερθερμανθεί όσο το μίγμα μένει πλούσιο.
Παράδειγμα: Αν η συνηθέστερη έλικα πτήσης για κάποιο κινητήρα είναι η 10 Χ 6 επίλεξε για το στρώσιμο ένα - δύο νούμερα μικρότερο βήμα, 10 Χ 5 ή 10 Χ 4, ή ένα με μικρότερη διάμετρο 9 Χ 6.

Μην αμελήσεις το στατικό ζύγισμα της έλικας και του spinner.

Δ' : να εξασφαλίσεις πλούσιο μίγμα. Αυτό θα επιτευχθεί με άνοιγμα της βελόνας, φιλτραρισμένο καύσιμο, σωληνάκια που δεν είναι τσακισμένα και δεν έχουν τρύπες να ρουφάνε αέρα, και τοποθέτηση ενός μαλακού υποστρώματος στην δεξαμενή για να μην κραδάζει και επιτρέπει στο καύσιμο να αφρίζει.

Με πλούσιο μίγμα έχουμε και μεγαλύτερη εισαγωγή λιπαντικού σε κάθε κύκλο που εκτός φυσικά από τη λίπανση, μαζί με την περίσσεια της μεθανόλης ψύχουν τον κινητήρα σε μεγάλο ποσοστό. Αλλά η μεγαλύτερη προσφορά του πλούσιου μίγματος είναι ότι αναγκάζει τον δίχρονο κινητήρα να δουλέψει σαν τετράχρονος. Η εξήγηση είναι απλή:

Οταν το μίγμα αέρος - καυσίμου γίνει πολύ πλούσιο (μέσα στα όρια του αναφλέξιμου μίγματος), θα αναφλέγεται σε κάθε δεύτερο κύκλο. Μετά από μία καύση, ο θάλαμος δεν αδειάζει σωστά από τα καυσαέρια, και σε συνδυασμό με το εισαγόμενο πλούσιο φρέσκο μίγμα, δεν φθάνει τα κατώτατα απαραίτητα όρια αναφλέξιμου μίγματος και δεν αναφλέγεται. Το επόμενο γέμισμα θα είναι καθαρό, μέσα στα αναφλέξιμα όρια, και θα αναφλεγεί. Αφού λοιπόν το μίγμα αναφλέγεται σε κάθε δεύτερο κύκλο, έχουμε τετράχρονη λειτουργία.

Η μείωση της συχνότητας ανάφλεξης στο μισό, σε συνδυασμό με την εισροή πλούσιου μίγματος, κρατάει χαμηλά την θερμοκρασία του κινητήρα.

Για τα πρώτα στάδια μπορείς (προαιρετικά), να ελαττώσεις τον λόγο συμπίεσης προσθέτοντας μία - δύο ακόμη φλάντζες κάτω από την κεφαλή.

Βάζω μπροστά τον κινητήρα και τον αφήνω να στρώσει;

Αυτό είναι άλλο ένα σημείο που οι οδηγίες δεν εξηγούν σωστά. Η συνεχής λειτουργία δεν στρώνει τον κινητήρα. Τα μέταλλα διαστέλλονται έως ένα σημείο, οι επιφάνειες λειαίνονται λίγο και αυτό είναι όλο. Ακόμα χειρότερα είναι να τον αφήσεις στο ρελαντί. Η μεταχείρηση αυτή είναι πολύ ευγενική. Τα μέταλλα δεν κατεργάζονται ούτε θερμικά, ούτε μηχανικά.

Η πείρα λέει ότι πρέπει να υποβάλλουμε τα μέταλλα σε πολλούς κύκλους διαστολών - συστολών με σταδιακή αύξηση της θερμοκρασίας για να εγκλιματιστούν χωρίς κίνδυνο στις πραγματικές συνθήκες λειτουργίας και να λειανθούν προοδευτικά οι επιφάνειες.

Στην πράξη πρέπει να διαιρέσεις τον συνολικό χρόνο σε μικρές περιόδους λειτουργίας μεταξύ των οποίων ο κινητήρας θα κρυώνει με φυσιολογικό ρυθμό στην θερμοκρασία περιβάλλοντος.

Ετοίμασε χαρτί και μολύβι, για να σημειώνεις τον αριθμό των περιόδων λειτουργίας και τον χρόνο.

Μία παρένθεση

Το 1930 -1940 πολλοί αερομοντελιστές προσπαθούσαν να μειώσουν τον χρόνο στρωσίματος του εμβολο-χιτώνιου στερεώνοντας κάπου τον κινητήρα και γυρίζοντας τον στρόφαλο με ένα ηλεκτρικό τρυπάνι, ή στον τόρνο, επί ώρες, ρίχνοντας κατά διαστήματα άφθονο λιπαντικό. Αυτή η διαδικασία δεν βοηθάει το στρώσιμο του εμβολοχιτώνιου γιατί οι θερμοκρασίες δεν φθάνουν αυτές της κανονικής λειτουργίας, λειαίνει όμως τα κουζινέτα της μπιέλας και το κομβίο του στροφάλου.
Αντίστοιχα δεν ολοκληρώνεται το στρώσιμο αν χαλαρώσεις μία σφιχτή συναρμογή εμβόλου-χιτωνίου τρίβοντάς τα με σμιριδαλοιφή.

Και στις δύο περιπτώσεις πρέπει να ακολουθήσει η θερμική κατεργασία.

ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ

Για το στρώσιμο θα διαχωρίσουμε τους δίχρονους κινητήρες glow σε όσους δεν είναι ABC, AAC, κ.λ.π., και σε όσους είναι. Για κάθε μια από αυτές τις κατηγορίες θα δώσουμε διαφορετικές οδηγίες. Αρα πρώτη μέριμνά σου είναι να γνωρίζεις σε ποιά από τις δύο αυτές κατηγορίες ανήκει ο κινητήρας σου. Χωριστά επίσης θα εξετάσουμε το στρώσιμο των τετράχρονων glow και δίχρονων diesel.

Κινητήρες που δεν είναι ABC, ABN, AAC, ABL

Οι συνήθεις κινητήρες έχουν εφαρμοσμένα σιδερένια ή ατσάλινα έμβόλα σε ατσάλινους ή σιδερένιους κυλίνδρους (χιτώνια), και αλουμινένια έμβολα με ελατήριο σε ατσάλινους ή σιδερένιους κυλίνδρους. Οταν είναι καινούργιοι αυτοί οι κινητήρες έχουν μεγαλύτερες τριβές και αναπτύσσουν ευκολώτερα μεγάλες θερμοκρασίες.

Τυπικό καύσιμο στρωσίματος

Καύσιμο glow με νιτρομεθάνιο 0-10% και λιπαντικό 25-30% από το οποίο τουλάχιστον το μισό (έως και όλο), θα είναι καστορέλαιο.
Για κυβισμούς κάτω από 1 κ.ε., (.06 κ.ι.) το καύσιμο πρέπει να έχει το ποσοστό του νιτρομεθάνιου που συνιστάται για την κανονική λειτουργία τους.

Τυπική διαδικασία στρωσίματος

Επειδή το μίγμα στην αρχή θα είναι πολύ πλούσιο, ίσως χρειαστεί να αφήσεις το μπουζί ενωμένο στην μπαταρία ή να βάλεις θερμότερο μπουζί.

Με το πολύ πλούσιο μίγμα μπορεί να μπουκώσει τόσο πολύ που να μην μπορεί να γυρίσει ούτε με το χέρι. Αυτό λέγεται υδραυλικό κλείδωμα. Βγάλε το μπουζί, αποσύνδεσε το σωληνάκι τροφοδοσίας και γύρισε τον με το starter μερικά δευτερόλεπτα να αδειάσει το "κάρτερ" από την περίσσεια του καύσιμου.

Μην αφήνεις τον κινητήρα να λειτουργεί χωρίς επιτήρηση. Εστω κι' αν δεν συμβεί κάποιο απρόοπτο, όσο χαμηλώνει η στάθμη του καύσιμου, τόσο το μίγμα θα γίνεται πτωχότερο. Σβήνε τον τραβώντας το σωληνάκι από το καρμπυρατέρ. Μη τον αφήσεις να σβήσει στραγγίζοντας την δεξαμενή ή βιδώνοντας την βελόνα, ή πιέζοντας το σωληνάκι. Με αυτές τις μεθόδους δεν είναι ακαριαία η παύση της λειτουργίας, αλλά προηγείται αρκετός χρόνος πολύ πτωχής λειτουργίας πριν τελικά σβήσει.

Πρώτο στάδιο

Ανοιξε την βελόνα μιά στροφή περισσότερο απ' ότι λέει ο κατασκευαστής για να εξασφαλίσεις το πλούσιο μίγμα. Κέρασε τον κινητήρα και γύρισε την έλικα να διασκορπιστεί το καύσιμο με το λιπαντικό. Με την πρώτη εκκίνηση από την εξάτμιση θα βγαίνει "άσπρο σύνεφο", σημάδι ότι το μίγμα είναι πλούσιο. Αν δεν βγαίνει άσπρο σύνεφο, άνοιξε κι' άλο την βελόνα, έως ότου ο κινητήρας δυσκολεύεται να κρατηθεί σε λειτουργία.

Η πρώτη λειτουργία δεν πρέπει να κρατήσει πολύ. Σβήσε τον κινητήρα σε 15 δευτερόλεπτα και άσε τον να κρυώσει φυσιολογικά, έως να μπορείς να πιάνεις την κεφαλή του χωρίς να ενοχλείσαι. Η δεύτερη λειτουργία θα διαρκέσει μισό λεπτό, η τρίτη ένα λεπτό, και η τέταρτη δύο λεπτά. Θα συνεχίσεις με 5-6 δίλεπτες περιόδους λειτουργίας και μετά με 5-6 τρίλεπτες περιόδους. Σε όλες αυτές το μίγμα θα είναι πλούσιο, και θα αφήνεις τα μέταλλα να κρυώνουν φυσιολογικά. Η συνολική (αθροιστικά) διάρκεια λειτουργίας του πρώτου σταδίου θα είναι περίπου 30 λεπτά.

Δεύτερο στάδιο

Συνέχισε με τρίλεπτες περιόδους, αλλά τώρα θα ρυθμίσεις για ταχύτερη λειτουργία κρατώντας πάντα το μίγμα στην πλούσια μεριά. Χαρακτηριστικά, στον δίχρονο κινητήρα, η τετράχρονη λειτουργία του μόλις που να διακόπτεται από μικρά σφυριγματάκια. Πάντα θα αφήνεις τα μέταλλα να κρυώσουν πριν επιχειρήσεις νέα εκκίνηση.

Αρχισε να πιέζεις λίγο το σωληνάκι τροφοδοσίας (όσο χρειάζεται), για να γίνει το μίγμα στιγμιαία πτωχότερο, και να αυξήσει για μερικά δευτερόλεπτα τις στροφές. Αμέσως άσε το σωληνάκι για να επανέλθει στην φυσιολογική του ταχύτητα.
Ασε να περάσουν 15 δευτερόλεπτα πριν επιχειρήσεις την επόμενη πίεση. Με τις εναλλαγές αυτές του μίγματος και των στροφών αυξομειώνεται η θερμοκρασία των μετάλλων.

Αν μετά την στιγμιαία επιτάχυνση δεν επανέρχεται αμέσως (ή καθόλου) σε τετράχρονη λειτουργία, σημαίνει ότι είναι ακόμα σφιχτός. Επανάλαβε μερικά 3λεπτα δουλέματα χωρίς να πιέζεις το σωληνάκι.

Σε κάθε νέα τρίλεπτη λειτουργία, παράτεινε τις περιόδους με τις αυξημένες στροφές, διατηρώντας τα διαλείμματα ψύξης. Μετά από συνολική λειτουργία 45-60 λεπτών (δηλαδή από το 5ο έως το 10ο τρίλεπτο του δεύτερου σταδίου), θα κάνεις την πρώτη δοκιμή να δείς αν μπορεί να κρατήσει τις γρήγορες στροφές χωρίς να υπερθερμανθεί.

Ρύθμισε το μίγμα έτσι ώστε η σφυριγμένη (δίχρονη) λειτουργία να διακόπτεται από εκείνα τα σωτήρια "μπουκωματάκια". Αν όλα πάνε καλά προχώρα στο τρίτο στάδιο. Αν όχι, και ο κινητήρας περάσει σε ένα ανεξέλεγκτο σφύριγμα και ακόμα χειρότερα αν μετά από αυτό μειώσει τις στροφές (και τα δύο σημάδια υπερθέρμανσης), μπούκωσέ τον αμέσως και παράτεινε το δεύτερο στάδιο.

Τρίτο στάδιο

Το τρίτο στάδιο δεν διαφέρει από το δεύτερο ως προς τους στόχους. Μπορεί όμως να γίνει προσεκτικά και στην πτήση. Επειδή οι εσωτερικές τριβές και το φορτίο της έλικας ελαττώνονται, μπορείς να βάλεις την ενδεδειγμένη έλικα για την πτήση και τον σιγαστήρα.

Μην αμελήσεις να ρυθμίσεις το ρελαντί πριν επιχειρήσεις πτήση. Αν ο κινητήρας δεν κρατάει χαμηλό ρελαντί, σημαίνει ότι δεν έχει προχωρήσει το στρώσιμο σε βαθμό που θα ήταν ασφαλές να επιχειρήσεις πτήση.

Ρύθμισε την μεγάλη βελόνα πριν την απογείωση σε δίχρονη λειτουργία που θα διακόπτεται από πολλά μπουκωματάκια. Κάνε έλεγχο πιέζοντας το σωληνάκι. Το μίγμα θα είναι ιδανικό όταν οι στροφές αυξάνονται δύσκολα, και αμέσως επανέρχονται στην προηγούμενη κατάσταση. Αν δεν αυξάνονται το μίγμα είναι πολύ πλούσιο, αν αυξάνονται γρήγορα το μίγμα είναι πτωχό, και αν δεν επανέρχονται το μίγμα είναι πολύ πτωχό.

Στον αέρα κάνε αραιά λούπινγκ και οχτάρια. Οι ήπιες ακροβασίες είναι ιδανικές για να επιταχύνει περιοδικά και να ψύχεται μετά στην ευθεία οριζοντία. Απόφυγε την παρατεταμένη άνοδο.

Αν για κάποιο λόγο το μίγμα στον αέρα γίνει πτωχό, προσγειώσου χωρίς καθυστέρηση. Αν δεν έχεις πείρα για να πετάξεις μόνος σου και μάλιστα με την περιορισμένη ισχύ, ζήτα την βοήθεια ενός πεπειραμένου και πληροφόρησέ τον εγκαίρως ότι ο κινητήρας στρώνει.

Πόση ώρα διαρκεί το στρώσιμο;

Την εποχή 1930-1950 οι κατασκευαστές κινητήρων πρότειναν στρώσιμο 3 με 5 ώρες στον πάγκο. Υπάρχουν σύγχρονοι κινητήρες που χρειάζονται και πάλι από 2 έως 5 ώρες για να στρώσουν. Δεν θα έπρεπε να έχει αλλάξει κάτι έως σήμερα;

Πολλές οδηγίες κινητήρων αφιερώνουν μία μικρή παράγραφο για το στρώσιμο που σνήθως λέει: "Τα πρώτα δουλέματα του κινητήρα πρέπει να γίνουν με πιό πλούσιο μίγμα, με καύσιμο που να έχει ..% λάδι και ..% νίτρο", ή "κάψε δύο δεξαμενές στο έδαφος με πλούσιο μίγμα πριν επιχειρήσεις πτήση"...

Τίθεται το ερώτημα: Μήπως οι κατασκευαστές αποφεύγουν σκόπιμα να εξηγήσουν στα εγχειρίδιά τους τον πραγματικό χρόνο στρωσίματος που χρειάζονται οι κινητήρες τους, φοβούμενοι ότι λέγοντας την αλήθεια θα δυσφημήσουν το προϊόν τους;

Ο συνολικός χρόνος λειτουργίας για να στρώσει ένας glow κυμαίνεται ανάλογα με τον τύπο, την κατασκευή, τα μέταλλα και το μέγεθός του. Οσοι έχουν απλά σιδερένια ή ατσάλινα έμβολα και κουζινέτα θέλουν περισσότερο χρόνο από τους αντίστοιχους με ελατήρια και ρουλεμάν.

Πως μπορώ να καταλάβω ότι το στρώσιμο έχει τελειώσει;

Δυστυχώς δεν μπορείς να διαγνώσεις την ακριβή στιγμή. Υπάρχουν ενδείξεις ότι το στρώσιμο έχει προχωρήσει όπως όταν παίρνει εύκολα μπροστά, κρατάει χαμηλό ρελαντί, δεν υπερθερμαίνεται, όταν έχει γυαλίσει το εξωτερικό τοίχωμα του ελατήριου, ή το επάνω μέρος της περιφέρειας του εμβόλου. Κάποια στιγμή βέβαια θα βεβαιωθείς ότι ο κινητήρας είναι στρωμένος αλλά δεν θα μπορείς να πείς με βεβαιότητα πότε ακριβώς έγινε αυτό, γιατί η διαδικασία του στρωσίματος δεν έχει σαφές τέλος.

Με το τέλος του δεύτερου στάδιου, ιδίως στο τρίτο, ο κινητήρας "δείχνει" στρωμένος και η συνηθισμένη αντίδραση του μέσου αερομοντελιστή είναι να τον σφυρίξει τελείως για να δει πόσες στροφές πιάνει, ή για να πετάξει θεαματικά το μοντέλο του. Μη πέσεις σ' αυτή την παγίδα. Αν τον κρατήσεις ακόμη στην πλούσια μεριά του ιδανικού μίγματος θα διαπιστώσεις ότι τραβάει καλύτερα αυτή τη βδομάδα από την προηγούμενη και την επόμενη ακόμα καλύτερα. Θα εκπλαγείς και εσύ από την προοδευτική αύξηση της ισχύος και μάλιστα από ένα κινητήρα που πίστευες ότι έστρωσες βδομάδες πριν.

Πως στρώνουν οι τετράχρονοι;

Οπως και οι δίχρονοι που έχουν τα ίδια μέταλλα. Μη αμελήσεις να ελέγξεις και αν χρειάζεται να ξαναρυθμίσεις τις βαλβίδες μετά τα πρώτα 15-30 λεπτά λειτουργίας.

Τι θα κάνω αν ο κινητήρας μου είναι heli ή ducted fan ;

Οι κατασκευαστές αυτών των κινητήρων δίνουν οδηγίες για το πως θα τους στρώσεις. Δεν αποκλείεται να προτείνουν να τον στρώσεις στον πάγκο με κανονική έλικα. Τότε ακολούθησε τη διαδικασία στρωσίματος ανάλογα με τον τύπο των μετάλλων, όπως περιγράφτηκε παραπάνω.

Τώρα που έστρωσε υπάρχει φόβος να καεί;

Το στρώσιμο δεν είναι η εγγύηση ότι ο κινητήρας έχει ξεφύγει από τους κινδύνους που τον περιμένουν στην αποστολή του. Και ο στρωμένος κινητήρας πρέπει να λειτουργεί μέσα στα επιτρεπτά όρια θερμοκρασιών. Οσο ρυθμίζεις το μίγμα στην πλούσια μεριά (και εξασφαλίζεις και τους υπόλοιπους παράγοντες που το επηρεάζουν) θα σου χαρίζει αμέτρητες ώρες χαράς με το σίγουρο δούλεμά του. Να θυμάσαι ότι αρκούν λίγα μόνο δευτερόλεπτα υπέρθερμης λειτουργίας για να τον κάψουν.

Πότε επιτρέπεται επί τέλους να σφυρίξω τελείως τον κινητήρα μου;

ΠΟΤΕ !!!

Ο απληροφόρητος αερομοντελιστής πιστεύει ότι πρέπει να σφίξει την βελόνα έως ότου ο κινητήρας σφυρίξει και πιάσει το μέγιστο των στροφών στο έδαφος (έχει την ίδια γνώμη ακόμα και για τους τετράχρονους). Του είναι αδιανόητο ότι μπορεί να απογειωθεί το μοντέλο χωρίς να σφυρίξει ο κινητήρας.

Το μίγμα πτωχαίνει σε διάφορες φάσεις της πτήσης, γιατί η τροφοδοσία γίνεται δυσκολώτερα (απογείωση, ακροβασίες, πτώση στάθμης καύσιμου). Κάνε τις τελικές ρυθμίσεις σου στο έδαφος αφήνοντας πάντα το περιθώριο ασφαλείας για τις μεταβολές του μίγματος στην πτήση. Ετσι προστατεύεις τα μέταλλα από υπερθέρμανση αλλά και όλο το μοντέλο που αν σβήσει ο κινητήρας θα υποχρεωθεί σε αναγκαστική προσγείωση. Διαφορετικοί τύποι κινητήρων αντιδρούν διαφορετικά στις μεταβολές αυτές και θέλουν και διαφορετική περιθώρια ασφάλειας.

Αλλοι δίχρονοι πρέπει να ρυθμιστούν με ένα ποσοστό πλούσιου μίγματος όπου θα ακούγονται μπουκωματάκια (σποραδική τετράχρονη λειτουργία), ενώ άλλοι είναι ασφαλείς σε ταχεία δίχρονη αρκεί να ανοίξεις την μεγάλη βελόνα 1/8-1/4 στροφής από το ιδανικό πτωχό μίγμα.

Οι τετράχρονοι πιάνουν το μέγιστο των στροφών τους πολύ πριν πτωχύνει το μίγμα, άρα κάθε κλείσιμο πέρα από αυτό το σημείο μόνο αύξηση της θερμοκρασίας μπορεί να επιφέρει. Και σ' συτούς άνοιξε την μεγάλη βελόνα 1/4 -1/2 στροφής από το ιδανικό πτωχό μίγμα.

Μέρος Β΄

 

[ Τύποι κινητήρων ] - [ Τα μέρη των κινητήρων ] - [ Αρχή λειτουργίας ] - [ Ο κυβισμός ] - [ Η εκκίνηση ] - [ Κινητήρες ABC ] - [ Το καρμπυρατέρ ] - [ Σιγαστήρες ] - [ Συντονιζόμενες εξατμίσεις ] - [ Ροπή και Ισχύς ] - [ Φροντίδα - Συντήρηση ] - [ Βάσεις ] - [ Ψύξη ] - [ Δεξαμενές υγρών καυσίμων ] - [ Το μπουζί πυράκτωσης ] - [ Καύσιμα ] - [ Η έλικα ]


 

Πρώτη σελίδα/Home Περιεχόμενα